خوراک گیلان
ترکیبات: سبزیجات معطر محلی، آب نارنج و تخم مرغ
تورش تره خوش است، بدانگاه که زمین به جوش و مرغان به خروش آمده باشند. چرا که نیک پختن این طعام بستگی دارد به تازگی سبزیاش. محبوبه خانم همینطور که سیر کوفته را در روغن تاب میدهد، میگوید که تخممرغها باید زردهاش چنان جاندار باشد که در سبزی خورشت مثل آفتاب تابان باشد بر چمنزاران و ترشیاش به کفایت و اندازه. این غذا در شکل بدون تخممرغش پیشنهاد ماست به گیاهخواران.
تورش تره را با کتهی فراوان (از هر زمان افزونتر) نوش جان کنید.
ترکیبات: گوشت مرغ، سبزیجات محلی، گوجهفرنگی، سیر، بادمجان
خورشتهای گیلانی برخلاف اغلب خورشتهای ایرانی بیشتر با مرغ همراه است تا گوشت. پس پیشنهاد خوبی است برای آنها که از خوردن گوشت قرمز پرهیز دارند. محبوبه خانم معتقد است که این خورشت با انسان در گفتوگوست. به نظرم که درست میگويد، شما ترکیب را ببین، سبزی ترش واش و سیر و گوجه و بادمجان… چنان گواراست که همینطور که شروع به میل کردن بفرمایید، صدای ویجویج مغزتان را خواهید شنید و جانتان سَس میشود و چشمانتان خمار. اینجاست که شاعر میفرماید:
که عشق آسان نمود اول
ولی افتاد مشکلها
حافظ بعد از تناول ترشواش قاتق
ترکیبات: گوشت مرغ، سبزیجات محلی، گوجهفرنگی، سیر، بادمجان
خورشتهای گیلانی برخلاف اغلب خورشتهای ایرانی بیشتر با مرغ همراه است تا گوشت. پس پیشنهاد خوبی است برای آنها که از خوردن گوشت قرمز پرهیز دارند. محبوبه خانم معتقد است که این خورشت با انسان در گفتوگوست. به نظرم که درست میگويد، شما ترکیب را ببین، سبزی ترش واش و سیر و گوجه و بادمجان… چنان گواراست که همینطور که شروع به میل کردن بفرمایید، صدای ویجویج مغزتان را خواهید شنید و جانتان سَس میشود و چشمانتان خمار. اینجاست که شاعر میفرماید:
که عشق آسان نمود اول
ولی افتاد مشکلها
حافظ بعد از تناول ترشواش قاتق
ترکیبات : گوشت مرغ، دانه انارترش و سیر
شاید به پارسی چنان آید که خوردن انار دیو را به دل راه ندهد و بگریزاند.
کارنامه خورش، نادر میرزا
از مشخصههای غذای گیلانی غلبه مزه ترش است بر دیگر مزهها، اما خیلی باید حواستان باشد که ترشی و شیرینی غذا میزان باشد. به قول محبوبه خانم هَچین هَچین نیست، که یا از ترشی دل را غش بیاورد و یا از شیرینی دل را بزند. این خورشت اگر نیک پرورده شود از بهترین خورشهاست. ترکیب مرغ و دانههای یاقوتی انار و سیر، ترکیبی بهشتی است که با ماست دلالی و زیتون حلالتان میشود. در خوردن این غذا امساک نکنید و تا مرز سَس شدن نوش جان کنید.
ترکیبات : گوشت مرغ، دانه انارترش و سیر
شاید به پارسی چنان آید که خوردن انار دیو را به دل راه ندهد و بگریزاند.
کارنامه خورش، نادر میرزا
از مشخصههای غذای گیلانی غلبه مزه ترش است بر دیگر مزهها، اما خیلی باید حواستان باشد که ترشی و شیرینی غذا میزان باشد. به قول محبوبه خانم هَچین هَچین نیست، که یا از ترشی دل را غش بیاورد و یا از شیرینی دل را بزند. این خورشت اگر نیک پرورده شود از بهترین خورشهاست. ترکیب مرغ و دانههای یاقوتی انار و سیر، ترکیبی بهشتی است که با ماست دلالی و زیتون حلالتان میشود. در خوردن این غذا امساک نکنید و تا مرز سَس شدن نوش جان کنید.
ترکیبات: مرغ، کشمش، آلو، قیصی، رب گوجه
رونق باغ میرسد، چشم و چراغ میرسد
مولانا– غزلیات- در مدح متنجان
متنجان اگرچه در شکل حروف تشابهی با فسنجان دارد اما در ظاهر و طعم و رنگ کاملا متفاوت است، هر چه فسنجان تاریک و عمیق است، متنجان رنگارنگ و بذلهگو.
مرغ را خوب در روغن تازه تاباندهاند و بر روی آن کشمش و آلو و قیصی نهادهاند و نام متنجان بر آن نهادهاند. این طعام را با پلا نوش جان کنید آن قدر که جانتان سس شود و پلکتان سنگین. این خورش با اشپل شور و زیتون حلال میشود.
ترکیبات: مرغ، کشمش، آلو، قیصی، رب گوجه
رونق باغ میرسد، چشم و چراغ میرسد
مولانا– غزلیات- در مدح متنجان
متنجان اگرچه در شکل حروف تشابهی با فسنجان دارد اما در ظاهر و طعم و رنگ کاملا متفاوت است، هر چه فسنجان تاریک و عمیق است، متنجان رنگارنگ و بذلهگو.
مرغ را خوب در روغن تازه تاباندهاند و بر روی آن کشمش و آلو و قیصی نهادهاند و نام متنجان بر آن نهادهاند. این طعام را با پلا نوش جان کنید آن قدر که جانتان سس شود و پلکتان سنگین. این خورش با اشپل شور و زیتون حلال میشود.
ترکیبات: گوشت گوساله، رب انار، سبزیجات محلی، گوجهفرنگی کبابی، دورچین
خرامان میروی در دل
چراغافروز جان و تن
مولانا در مواجهه با کباب ترش
برگزیدن نام کباب ترش بیمعنا نیست چرا که هم کباب است و هم در گفتگوی دائم با رب انار و مغز گردو و سبزیهای معطر و مزین به سرخی گوجهی آتشین.
محبوبه خانم همی گفت و من همی نوشتم که این کباب را با پلا و اشپل یا ماهی دودی نوش جان کنید که وصلش بقای جاودان است.
ترکیبات: سینه مرغ، رب انار، سبزیجات محلی، گوجه فرنگی کبابی، دورچین
از غداهای محبوب گیلانی است. یعنی اگر میخواهید کسی را عزت تپان کنید، ترش جوجه مهمانش کنید، هم جوجه است، هم کباب است، هم ملس. تکههای جوجه را به ترشی رب انار و سبزیجات بهشتی آمیخته و در هم افکنند و نیک به یکدیگر بیامیزند. تورش جوجه را خوشتر آن باشد که با پلا تناول کنید و همراه با سیرترشی و اگر مقدور بود پیاز که با مشت شکسته شده، بی آن که به عاقبت کار و بوی دهان بیندیشید آن قدر بخورید که سرتان گُرگُر کند و خونتان به جوش بیاید.
ترکیبات : ماهی سفید سرخ شده و دورچین
ای همه سیمبران، سنگ تو بر سینهزنان
خاتمالشعرا در وصف ماهی سفید
ماهی سفید سلطان آبهای خزر و رودخانههای گیلان و مازندران است و خوش خوراک و لذیذ. تازهاش دارای چشمهای پرفروغ، آبششهای قرمز و پولک درخشان است، ماهی را باید اشکم دریده و نیکو شست و به قول محبوبه خانم هَتو الکی الکی نیست و باید در خرید ماهی حواستان جمع باشد که ماهی تازه مفرح ذات است و با سبزی پلو میشود دو نعمت موجود و بر هر نعمتی شکری واجب.
ترکیبات : ماهی قزلآلا سرخ شده و دورچین
یکی ماهی همی بینم برون از دیده در دیده
قزلآلا ماهی کم کالری و کم فلس و کم خاشی است بس بامزه و خوشبوی و بیاندازه نیکو، تا حدودی که میشود گفت چون به دهان نهادی هلویی است که سر میخورد درون گلو. قزلآلا با سبزی پلا نوش جان کنید، چند قطره لیموی ترش یا نارنج تازه روش بچکانید و طبع سردش را با طبع گرم زیتون پرورده بگیرید تا حلالتان شود.
ترکیبات : ماهی کولی
ماهی کولی که به اون ریزکولی یا شاهکولی هم گفته میشود بیشتر از رودخانههایی که به خزر میریزد صید میشود. کولی ماهی کوچک ولی بسیار لذیذ و خوشخوراک است.
کولی را با کته و باقلاقاتوق و سیرترشی میل کنید و شکر خدا کنید.
نوش جان
ترکیبات : ماهی قزلآلا گریل شده با سبزیجات محلی
ماهی مالاتا یا همان ماهی فویج شده، خوراکی نیک است که گیلکان با ماهیهای درشت و گوشتی طبخ میکنند. ماهی مالاتای گیلاکو ماهی قزلآلایی است که شکمش شکافته و درونش از سبزیهای معطر بهشتی، گردو و سیر کوفته و رب انار انباشته شده به طوری که با اولین لقمه آنچه نادیدنی است آن بینی.
نوش جان
ترکیبات: ماهی کولی سرخ شده با دورچین
همه ماهی و تو “ماهی”
خطاب شاعر به کولی
نازداره کولی ریزمیزه است و کمیاب و طعمش تمامی آنچه از گیلان زمین در سر دارید، مقابل چشمتان میآورد. ماهی کولی را در روغن تافته افکنند و نیک سرخ کنند. کولی را با پلا و زیتون نوش جان بفرمایید و اگر میخواهید حال ویژه به خودتان بدهید با تورش تره همراهش کنید.